Hội Quán Phúc Kiến Hội An: Lịch Sử 1697, Kiến Trúc Chữ Tam, Vòng Hương Cầu An Và Cách Tham Quan
Hội quán Phúc Kiến ở số 46 Trần Phú là nơi thờ bà Thiên Hậu của cộng đồng người Hoa gốc Phúc Kiến, được Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi niên đại 1697 và xếp hạng di tích quốc gia năm 1990. Bạn không mua vé riêng mà dùng một lượt trong vé tham quan phố cổ. Bài viết giải thích từng khu theo trục vào, những hiện vật đáng dừng lại, cách cầu an bằng vòng hương, các ngày lễ vía và cách đi từ Đà Nẵng.
Hội quán Phúc Kiến là gì và nằm ở đâu
Hội quán Phúc Kiến (còn viết Phước Kiến) nằm ở số 46 đường Trần Phú, trong khu phố cổ Hội An, không xa Chùa Cầu. Đây là nơi sinh hoạt của cộng đồng thương nhân người Hoa gốc Phúc Kiến từng định cư ở thương cảng Hội An: vừa là nơi thờ vị thần bảo hộ người đi biển, vừa là chỗ đồng hương họp mặt, giúp nhau trong buôn bán.
Theo hồ sơ của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, hội quán được xây dựng năm 1697. Một số bài báo ghi mốc 1690 nên bạn có thể gặp hai con số khác nhau; điều thống nhất là công trình ban đầu bằng gỗ, đến năm 1757 được xây lại bằng gạch ngói và đến năm 1990 được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Tên “Kim Sơn Tự” vẫn được đề trên cổng tam quan, phản ánh việc nơi này từng khởi đầu như một ngôi chùa nhỏ.
Vì sao nên ghé: trong số các hội quán của người Hoa ở Hội An, đây là nơi có chiều sâu mặt bằng lớn, sắc đỏ nổi bật và nhiều hiện vật gắn với nghề đi biển. Bạn không cần am hiểu văn hóa Hoa để thấy được nhịp sinh hoạt tín ngưỡng của một cộng đồng thương nhân cách đây ba thế kỷ.
Kiến trúc chữ Tam: đi từ cổng vào hậu tẩm
Mặt bằng hội quán theo kiểu chữ Tam, nghĩa là các khu nhà nối tiếp nhau theo một trục dài từ cổng ra phía sau. Đi theo trình tự này, bạn sẽ không bỏ sót khu nào.
- Bước 1: Cổng tam quan. Cổng ba lối đề chữ “Kim Sơn Tự”; hai bên có tượng ông Nhật và bà Nguyệt tượng trưng cho trời đất, âm dương. Ba lối vào mang ý nghĩa Thiên, Địa, Nhân.
- Bước 2: Tiểu cảnh và sân trước. Nhiều nguồn mô tả khu tiểu cảnh có họa tiết cá chép hóa rồng, biểu tượng của sự thăng tiến, và hai dãy nhà đông tây ở hai bên.
- Bước 3: Chính điện. Thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, bên cạnh là Thiên Lý Nhãn (nhìn xa) và Thuận Phong Nhĩ (nghe gió), hai vị tùy tùng của bà theo tích dân gian.
- Bước 4: Sân sau và hậu tẩm. Khu thờ Lục Tánh Vương Gia, thần tài, ba bà chúa sinh thai và mười hai bà mụ; đây là phần sâu và yên tĩnh nhất của công trình.
Những hiện vật đáng dừng lại xem
- Mô hình thuyền buồm: đặt ở phía phải chính điện, theo mô tả của báo Dân Trí là mô hình thuyền của thương nhân gặp nạn, có niên đại từ năm 1875. Đây là dấu vết trực tiếp của nghề đi biển mà hội quán gắn với.
- Hoành phi, liễn đối: hội quán có khoảng 14 bức hoành phi cùng chuông đồng, trống đồng, lư hương. Hoành phi thường ghi lời chúc và tên người cúng, là nguồn tư liệu cho người nghiên cứu; nếu bạn đọc được chữ Hán hoặc có hướng dẫn viên, hãy dừng lại ở vài bức.
- Hai tượng ông Nhật, bà Nguyệt ở cổng: dễ bị bỏ qua vì du khách thường chỉ nhìn cổng tổng thể, trong khi chi tiết này nói rõ quan niệm vũ trụ người Hoa.
Vòng hương cầu an và tục cầu tự
Một nét thu hút của hội quán là những vòng hương lớn treo ở khu thờ. Theo các bài báo, hương vòng có thể cháy tới khoảng 30 ngày; người đến cầu an viết điều ước lên giấy gắn vào vòng hương, và khi hương tàn, người trông coi đốt những mảnh giấy ấy. Đây là hình thức công đức tùy tâm, không có bảng giá thống nhất được công bố, vì vậy bạn nên hỏi người trông coi trước khi đặt hương và đừng tin vào mức giá của người chào mời ở ngoài cổng.
Hậu tẩm có bàn thờ các bà chúa sinh thai và bà mụ nên nhiều cặp vợ chồng đến cầu con. Nếu bạn chỉ đi tham quan, hãy dừng ở ngoài, đứng nhìn từ xa và tránh chụp ảnh chính diện bàn thờ khi có người đang khấn; đó là phép lịch sự cơ bản ở nơi thờ tự đang sinh hoạt.
Vé, giờ mở cửa và thời lượng tham quan
| Hạng mục | Thông tin | Lưu ý |
|---|---|---|
| Địa chỉ | 46 Trần Phú, khu phố cổ Hội An | Ô tô không vào khu phố cổ, xuống xe ở rìa rồi đi bộ |
| Vé | Dùng một lượt trong vé tham quan phố cổ | Cổng Vietnamtourism ghi 120.000đ cho gói 5 điểm; mức cho khách Việt và trẻ em theo quy định tại quầy |
| Giờ mở cửa | Khoảng 7h–17h30 theo nhiều nguồn | Giờ do đơn vị quản lý quy định, hỏi lại tại quầy vé |
| Thời lượng | 30–45 phút | Đến lúc vừa mở cửa hoặc sau 16h thường vắng đoàn khách hơn |
Vé phố cổ thường được dùng cho nhiều di tích, trong đó có hội quán, nhà cổ, chùa và bảo tàng; mỗi vé giới hạn số điểm được vào nên bạn nên chọn trước các điểm quan tâm nhất. Dạo phố, ngắm đèn lồng và xem các hoạt động ngoài trời không cần vé.
Các ngày lễ vía trong năm
- 15 tháng Giêng (Nguyên Tiêu): ngày lễ lớn của phố cổ, hội quán đông người dâng hương.
- 16 tháng Hai: giỗ Lục Tánh Vương Gia, một số nguồn du lịch ghi là ngày đông nhất của hội quán vì con cháu gốc Phúc Kiến về dự.
- 23 tháng Ba: vía Thiên Hậu Thánh Mẫu, với nghi thức tế lễ và rước theo truyền thống.
- Mùng một và rằm hằng tháng: không phải lễ lớn nhưng người đến cúng nhiều hơn ngày thường.
Nếu bạn đi vào đúng những dịp này, hãy tránh giờ cao điểm, mặc kín đáo và dành sự ưu tiên cho người đang hành lễ. Nếu muốn kết hợp thả hoa đăng vào buổi tối, xem bài hội đêm phố cổ Hội An để biết lịch đêm 14 âm lịch.
Lộ trình quanh Trần Phú và cách đi
Hội quán Phúc Kiến nằm trên trục Trần Phú nên dễ ghép với các điểm gần đó: đi tiếp về phía Chùa Cầu hoặc quay lại thăm hội quán Triều Châu, rồi ăn trưa ở các quán quanh chợ. Nếu muốn nghe kể về từng ngôi nhà cổ trong khoảng thời gian ngắn, bạn có thể tham khảo bài đi xích lô Hội An: giá và lộ trình.
Hội An cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 30 km, đi mất chừng 40 phút. Với nhóm đông hoặc gia đình có người lớn tuổi, bạn có thể đặt xe riêng Đà Nẵng đi Hội An với giá một chiều 250.000đ xe 4 chỗ, 300.000đ xe 7 chỗ và 450.000đ xe 16 chỗ, xuống xe ở rìa phố cổ rồi hẹn đón lại. Giá niêm yết gồm xăng, cầu đường, bến bãi; ngoại lệ nếu có sẽ được báo trước khi chốt chuyến. Xem thêm các tuyến khác tại bảng giá xe Đà Nẵng Hội An.
Câu hỏi thường gặp
1Hội quán Phúc Kiến được xây dựng năm nào?
Hồ sơ giới thiệu của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi hội quán được xây dựng năm 1697; một số bài báo ghi mốc 1690 nên các nguồn có chênh lệch nhỏ. Công trình ban đầu làm bằng gỗ, đến năm 1757 được xây lại bằng gạch ngói, và được công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1990.
2Vào Hội quán Phúc Kiến có phải mua vé riêng không?
Không có vé riêng. Hội quán nằm trong hệ thống vé tham quan phố cổ Hội An và dùng một lượt trong vé, vì vậy bạn mua vé phố cổ ở quầy rồi trình khi vào. Cổng thông tin Vietnamtourism ghi mức 120.000đ cho gói 5 điểm; nhiều nguồn khác ghi khách Việt có mức thấp hơn nên hãy hỏi lại tại quầy.
3Hội quán Phúc Kiến mở cửa lúc mấy giờ và nên dành bao lâu?
Phần lớn nguồn du lịch ghi mở cửa khoảng 7h đến 17h30 hằng ngày, nhưng giờ do đơn vị quản lý quy định nên cần hỏi lại. Một lượt tham quan thong thả mất khoảng 30–45 phút; đến lúc vừa mở cửa hoặc sau 16h thường vắng đoàn khách hơn.
4Hội quán Phúc Kiến thờ vị thần nào?
Chính điện thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, vị thần che chở người đi biển, hai bên có tượng Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ. Hậu tẩm thờ sáu vị Lục Tánh Vương Gia, ba bà chúa sinh thai và mười hai bà mụ, nên nhiều gia đình đến cầu con cái bình an.
5Vòng hương trong hội quán là gì và cầu an như thế nào?
Đó là những vòng hương lớn treo ở khu thờ, theo các bài báo có thể cháy tới khoảng 30 ngày. Người cầu an ghi điều ước lên giấy gắn vào vòng hương, khi hương tàn, người trong hội quán đốt các mảnh giấy này. Mức công đức tùy tâm và nên hỏi người trông coi trước khi đặt hương.
6Những ngày lễ nào ở Hội quán Phúc Kiến đông nhất?
Hội quán đông vào lễ Tết, ngày mùng một và rằm hằng tháng. Các lễ lớn gồm Nguyên Tiêu (15 tháng Giêng), giỗ Lục Tánh Vương Gia (16 tháng Hai) và vía Thiên Hậu (23 tháng Ba âm lịch). Những ngày này nên đến sớm và giữ khoảng cách với khu hành lễ.
7Mặc gì và cần lưu ý gì khi vào hội quán?
Đây là nơi thờ tự đang sinh hoạt nên hãy mặc kín đáo, nói khẽ, bỏ mũ nón trong khu chính điện và không chụp ảnh khi người ta đang hành lễ, nhất là ở hậu tẩm. Sân giữa hở trời nên vào mùa mưa, bạn cần mang áo mưa mỏng và đi giày chống trơn.
8Giá xe riêng từ Đà Nẵng đi Hội An để tham quan hội quán là bao nhiêu?
Tuyến Đà Nẵng đến Hội An dài khoảng 30 km, đi 40 phút: xe 4 chỗ 250.000đ, xe 7 chỗ 300.000đ, xe 16 chỗ 450.000đ cho một chiều; tuyến từ sân bay Đà Nẵng đi Hội An (45 phút) cùng mức giá. Giá niêm yết gồm xăng, cầu đường, bến bãi; ngoại lệ nếu có sẽ được báo trước khi chốt chuyến. Vé phố cổ mua riêng tại quầy.
Bạn cần xe đưa đón chuyến này?
Đón tận nơi, đi thẳng không dừng đón khách, giá trọn gói cố định không phát sinh phụ phí.
🏮Tuyến Xe Riêng Đưa Đón Phổ Biến
Giá niêm yết trọn gói đã bao gồm vé vào cổng sân bay và phí cầu đường BOT. Miễn phí chờ trễ chuyến bay tối đa 60 phút.
